Dožít se sedmdesátky dnes není níc mimořádného (sám to mohu a rád potvrdit). Ovšem – není sedmdesátka, jako sedmdesátka. Zejména, má-li oslavenec za sebou pár desítek milonů let předchozího života. V životě lidském představa trochu imaginární, ale v historii Země a předveším úchvatné krasové oblasti MORAVSKÝ KRAS, to není zase nic, čemu bychom neuměli rozumět. I když jde o tisíce tisíciletí.
CHRÁNĚNÁ KRAJINNÁ OBLAST MORAVSKÝ KRAS má sice “pouhých” sedmdesát let, ale právě a především díky její existenci a skvělé práci řady generací jeskyňářů, archeologů, vědců, hydrologů a geologů dodnes můžeme na mnoha místech vidět, s jakou trpělivostí a moudrostí zde pracovala příroda ve všech svých podobách.
Součástí oslav sedmdesátky CHKO MORAVSKÝ KRAS byla celá řada aktivit. Kdo byl dokonale připraven a věnoval jim celý den, mohl stihnout ledacos. Návštěvu podzemí jeskyně Bertalánka, sestoupit do Koňské jámy, navštívit Holštejnskou jeskyni, vylézt na skálu nad Lažánkami a projít s Exkurzí KRAJINOU ŽELEZA. Nebo se jen tak vypravit do Moravského krasu, nahlédnout z jednoho i druhého můstku do Macochy, vyšplhat se ke zřícenini Blanseka nebo projít Čertovou brankou. Možností je nepočítaných.
Bylo nám ctí se zůčastnit a s fotoaparátem být alespoň na třech místech, která nejsou tak protěžovaná jako Punkevní nebo Sloupsko-Šošůvské jeskyně.
Přijměte tedy naši reportáž jako výzvu a inspiraci k výpravě, raději výpravám Moravským krasem, který zde byl, je a bude tak dlouho, abyste postupně stihli navštívit všechna jeho propadání, závrty a místa, která mají své půvaby na podzim, v zimě, zjara i v létě.
EXKURZE KRAJINOU ŽELEZA.
Možná vás překvapí, že v Moravském krasu se opravdu těžila železná ruda. Exkurze, kterou připravila paní Marie Horáková měla startovní čáru v Jedovnicích, jen pár kroků od ulice, která nese případné jméno:
Tou jsme prošli kolem několika malých domků, které si právě zde postavili tehdejší rudokopci. Sotva jsme opustili poslední jedovnické domy, stáli jsme u cedule, která vyznačuje hranici CHKO MORVSKÝ KRAS.
A jak nás paní Marie upozornila, i na cestě mezi poli bylo znát, jak se rázem změlily kameny vyčnívající na povrch. “Obyčejné” hnědé kameny vystřídaly bílé – vápencové. A jako jedné z Cimrmanových her – “…udělám krok a jdu Moravským krasem”. A před námi už byly vidět střechy a lopatky větrného mlýna v Rudici.
Tak jsme šli.
Doslova o pár kroků dál už jsme se zastavili u další velké cedule s nápisem KLÍMOVY ZÁVRTY. Jedná se o úkaz prokazující, jak voda umí formovat krajinu a svými průsaky do podzemních prostor vytvářet podmínky pro samovolné zřícení. Podoby závrtů jsou většinou trychtýřovité nebo mísovité. Jejich hloubka může být třeba jen sto centimerů, ale také několik desítek metrů. V CHKO MORASKÝ KRAS jich najdete desítky.
A šlapeme dál.
Slepým údolím kolem potoka a Rudického propadání jsme se zničeho nic ocitli na prosluněné louce, ze které jako v pohádce roste mohutná vápencová skála – KOLÍBKY. Je to sice název vzniklý jako “lidový”, ale ve skutečnosti je to pozůstatek někdejší jeskyně, jejíž strop se zřítil – jak vypadá jeskyně někde hluboko pod sesuvem dnes, není známo. Je přikryta desítkami metrů sutí.
EJHLE, KOLÍBKY !
Až budete stát před touto scenérií, pochopíte, proč si “Kolíbky” zvolili jako místo pobytu nejen pravěká zvířata, ale později i lidé starší doby kamenné. Bylo zde nalezeno několik úlomků kostí jeskynních medvědů i dalších zvířat a o existenci lidské populace zde hovořily i nálezy kamenných mističek, jejichž význam zatím nebyl odhalen.
Hřebenáč – tak bývá pojmenován vápencový útvar vyrostlý jakoby z ničeho někde ve volném prostoru.
Zde jsme byli nuceni z časových důvodů paní Marii a její skupinu opustit a spěchat na další zajímavé místo za jinou atraktivní aktivitou.
Do obce LAŽÁNKY, nad níž se tyčí asi patnáct metrů vysoká skála s několika zajištěnými horolezeckými cestami obtížnosti 2+ – 4+.
Dvojice instruktorů ze společnosti ROCK ADVENTURE – CLIMBING COURSES už měli připravená lana, sedáky, karabiny a kdo chtěl, tak si mohl půjčit i “lezečky”. A pak vzhůru k vrcholům, vzhůru po skalní stěně – jištění bylo vždy pečlivě zabezpečeno, takže nebyli omezeni i naprosto nezkušení prvolezci.
Vidět velké, ale také docela malé lezce, jak si odvážně poradí s hledáním “chytů” a “stupů”, jak dokáží zacvaknout nebo vycvaknout karabinu z jistící skoby nebo expresky, to byl požitek především pro můj objektiv. Potkali jsme zde tátu se synem – oba lezli jako kamzíci. Přišli a na lano se uvázali i návštěvníci ze vzdálenějších regionů – podle přízvuku bych si typnul na moravské slezsko, zaslechli jsme i melodickou Slovenštinu.
Na jejich botách a oděvech bylo vidět, že procházku některou z mimořádně zpřístpněných jeskyní už mají za sebou. A jak nám prozradili, nabídkou atraktivní podívané a opravdu fundovaných výkladů byli doslova uchváceni. Na otázku, co se jim zatím líbilo nejvíce, zněla jasná odpověď – Holštejnská jeskyně. Prý je to něco, o čem neměli “ani páru”.
No tak co.
Za chvíli jsme stáli v zeleném šeru vzrostlého bukového lesa u vchodu do podzemí, které je běžně veřejnosti nepřístupné.
HOLŠTEJNSKÁ JESKYNĚ
Tak pod touto skálou leží 700 metrů chodeb Holštejnské jeskyně a Jeskyně Nezaměstnaných – vzhůru dolů, do podzemí.
Role průvodkyně se ujala ředitelek DMO Moravský kras a okolí Andrea Halatová ….
…a její kolegyně Sára. Obě skvělé, báječné a milé. Vůbec jsme se s nimi pod zemí nebáli.
Objevena byla “až” v roce 1966. V průběhu jeskyňářských prací byla později propojena s dříve objvenou a upravovanou Jeskyní Nezaměstnaných. Tu nechal upravovat tehdejší hrabě Salm, majitel panství. Už tenkrát měl vizi, že by se jeskyně mohla stát značným zdrojem příjmů z dobového turizmu. Jméno “Nezaměstnaných” dostala právě proto, že pan hrabě zde nechal pracovat nezaměstatné z okolních vesnic.
Dnes má podzemní trasa nějakých 700 metrů délky a prochází se chodbami vykutanými v nánosech, které do podzemí přinesla během ticíců let podzemní řeka. O její síle vypovídají vrstvy sedimentů viditelné na stěnách chodeb – nejníž jsou velké kameny a valouny, výš drobnější materiál a pak už jen jíl.
Místy byly nánosy odstraněny až na rostlou skálu. Ovšem největší překvapení čeká v místech, kde je zajímavá krápníková výzdoba. Doslova “štěrbina“ asi 30 centimetrů vysoká je tvořena spodní deskou syntru. Ze “stropu” pak visí stopky krápníků, některé už spojují “podlahu“ a „strop“ jako stalagnáty.
Výklad, který návštěvníkům ve skupinkách podávala dvojice průvodkyň – Sára s Andreou, byl nejen vyčerpávající, ale do té míry profesionální, že jsem do prohlídku dopřál dvakrát za sebou.
Zde je správné připomenout, že jak Sára, tak Andrea se výsosotně podílejí na práci Destinačního managementu Moravský kras a okolí – dále DMO MK – (znáte je už některých našich předchozích textů) Zejména Adrea Halatová – tedy paní ředitelka DMO, má svůj díl zásluh na tom, že většina návštěvníků oslav odjížděla spokojena do té miry, že je můžeme brzy opět potkat někde v Pustém žlebu, u Velké dohody v Suchém žlebu, na Rudické plošině nebo kdekoliv jinde – včetně poměrně širokého okolí.
Zájemce, kteří nestihli oslavy 70 let CHKO MORAVSKÝ KRAS, zveme k návštěvě kdykoliv. A navíc:
od 23. do 24. října bude DMO MORAVSKÝ KRAS A OKOLÍ prezentovat svoje atraktivity, nabídky a produkty na veletrhu ITEP v Plzni.
Přijeďte za námi, všechno se dozvíte, najdete zde nabídku ubytování i stravování a jako bonus si třeba odnesete některou z atraktivních cen, které do veletržních kvízů dodají další vystavovatelé z regionu Morasvký kras a okolí– třeba z HOTELU SLADOVNA****, Z RESORTU OHRADA VÍSKY U LETOVIC, a možná také z HOTELU OLBERG v OLOMUČANECH, dozvíte se o blanenské umělecké litině, o festivalu VESUF a mnoho, mnoho dalšího.
DMO Moravský kras a okolí, z.s.
Smetanova 299/4, 678 01 Blansko
tel.: +420 720 373 335
e-mail: andrea.halatova@moravskykras.eu
www.moravskykras.eu
MARKETINGOVÉ AKTIVITY DMO MORAVSKÝ KRAS A OKOLÍ JSOU REALIZOVÁNY ZA FINANČNÍ PODPORY JIHOMORAVSKÉHO KRAJE
POLSKI
Dojście do siedemdziesiątki dzisiaj to nic nadzwyczajnego (sam to potwierdzam). Oczywiście – nie ma siedemdziesiątki jak siedemdziesiątka. Zwłaszcza jeśli osoba świętująca ma za sobą kilkadziesiąt milionów lat życia. W życiu człowieka jest to nieco iluzoryczne, ale w historii Ziemi, a zwłaszcza zapierającego dech w piersiach krasowego regionu KRASU MORAWSKIEGO, nie ma niczego, czego nie moglibyśmy zrozumieć. Nawet jeśli to tysiące tysiącleci.
OBSZAR CHRONIONEGO KRASU MORAWSKIEGO ma „zaledwie” siedemdziesiąt lat, ale właśnie, a przede wszystkim dzięki jego istnieniu i wspaniałej pracy wielu pokoleń grotołazów, archeologów, naukowców, hydrologów i geologów, w wielu miejscach wciąż możemy zobaczyć, z jaką cierpliwością i mądrością natura pracowała tu w swoich najróżniejszych przejawach.
Obchody 70. rocznicy powstania Obszaru Chronionego Krajobrazu KRASU MORAWSKIEGO obejmowały cały szereg działań. Ci, którzy byli doskonale przygotowani i poświęcili na to cały dzień, mogli zdziałać naprawdę wiele. Zwiedzić podziemia jaskini Bertalánka, zejść do Koňské jámy, odwiedzić Jaskinię Holštejnską, wspiąć się na skałę nad Lažánkami i wybrać się na wycieczkę KRAJOBRAZIEM ŻELAZNYM . Albo po prostu wybrać się do Morawskiego Krasu, spojrzeć z jednego lub drugiego mostu na Macochę, wspiąć się na ruiny Blanseku lub przejść przez Czarcią Bramę. Możliwości są nieograniczone.
To był dla nas zaszczyt móc uczestniczyć i być z kamerą w co najmniej trzech miejscach, które nie są tak popularne jak jaskinie Punkvy czy Sloupsko-Šošůvské. Potraktujcie więc nasz reportaż jako wyzwanie i inspirację do wyprawy, a raczej wypraw, przez Morawski Kras, który był, jest i będzie istniał tak długo, że stopniowo będziecie mieli czas na odwiedzenie wszystkich jego zapadlisk, lejów krasowych i miejsc, które mają swój urok jesienią, zimą, wiosną i latem.
WYCIECZKA PO ŻELAZNYM KRAJOBRAZIE.
Możecie być zaskoczeni, że w Morawskim Krasie rzeczywiście wydobywano rudę żelaza. Wycieczka, przygotowana przez panią Marie Horákovą, miała swój początek w Jedovnicach, zaledwie kilka kroków od ulicy, która prawdopodobnie nosiła nazwę: K Propadání.
Mijaliśmy kilka małych domów, które zbudowali tu ówcześni górnicy rudy. Gdy tylko opuściliśmy ostatnie domy w Jedovnicach, stanęliśmy przy znaku wyznaczającym granicę MORVSKÝ KRAS CHKO. I jak nam wskazała pani Marie, nawet w drodze między polami było widać, jak wystające na powierzchnię kamienie nagle stały się gładkie. „Zwykłe” brązowe kamienie zastąpiły białe – wapienne. I jak w jednej z gier Cimrmana – „…robię krok i idę przez Morawski Kras”. A przed nami widać już było dachy i łopaty wiatraka w Rudicach.
I tak poszliśmy.
Dosłownie kilka kroków dalej zatrzymaliśmy się przy kolejnym dużym znaku z napisem „KLIMAT SINKS”. To zjawisko pokazujące, jak woda może kształtować krajobraz i, przesiąkając do podziemnych przestrzeni, stwarzać warunki do samoistnego zapadania się. Leje krasowe mają zazwyczaj kształt lejowaty lub miskowaty. Ich głębokość może wynosić zaledwie sto centymetrów, ale także kilkadziesiąt metrów. W Morawskim Krasie znajduje się ich dziesiątki.
I idziemy dalej.
Przez Ślepą dolinę wokół potoku i Rudickiego Propadání nagle znaleźliśmy się na słonecznej łące, z której, jak w bajce, wyrasta potężna wapienna skała – KOLÍBKY. Chociaż nazwa ta pierwotnie miała charakter ludowy, w rzeczywistości jest to pozostałość dawnej jaskini, której strop zawalił się – jak dziś wygląda jaskinia gdzieś głęboko pod osuwiskiem, nie wiadomo. Jest przykryta dziesiątkami metrów gruzu.
Stojąc przed tym krajobrazem, zrozumiesz, dlaczego „Kolíbky” zostały wybrane na miejsce zamieszkania nie tylko przez prehistoryczne zwierzęta, ale później także przez ludzi z wczesnej epoki kamiennej. Znaleziono tu kilka fragmentów kości niedźwiedzi jaskiniowych i innych zwierząt, a na istnienie populacji ludzkiej wskazują również znaleziska kamiennych mis, których znaczenie nie zostało jeszcze odkryte.
Hřebenáč – tak nazywa się formacja wapienna, która wyrosła znikąd gdzieś na otwartej przestrzeni.
Tutaj musieliśmy opuścić panią Marię i jej grupę z powodu braku czasu i pospieszyć do innego ciekawego miejsca, by skorzystać z kolejnej atrakcyjnej aktywności.
Do wioski LAŽÁNKY, nad którą wznosi się skała o wysokości około piętnastu metrów z kilkoma zabezpieczonymi drogami wspinaczkowymi o trudności 2+ – 4+. Dwójka instruktorów z firmy ROCK ADVENTURE – CLIMBING COURSES miała już przygotowane liny, pasy bezpieczeństwa, karabinki, a każdy chętny mógł również wypożyczyć „buty wspinaczkowe”. A potem na szczyty, w górę ściany – asekuracja była zawsze starannie zabezpieczona, więc nawet zupełnie niedoświadczeni wspinacze-debiutanci nie byli ograniczeni. Obserwowanie dużych, ale i całkiem małych wspinaczy, jak dzielnie radzą sobie ze znalezieniem „chwytów” i „stopni”, jak potrafią wpiąć lub wypiąć karabinek z knagi asekuracyjnej lub ekspresu, było przyjemnością, zwłaszcza dla mojego obiektywu. Spotkaliśmy tu ojca i syna – obaj wspinali się jak kozice. Przybyli też goście z dalszych rejonów i przywiązywali się do liny – sądząc po akcencie, domyślam się, że śląskiego z Moraw, a do tego usłyszeliśmy melodyjny słowacki.
Ich buty i ubrania wskazywały, że przeszli już przez jedną z wyjątkowo dostępnych jaskiń. I jak nam opowiadali, byli dosłownie oczarowani atrakcyjnym widokiem i naprawdę dobrze uzasadnionymi wyjaśnieniami. Na pytanie, co im się do tej pory najbardziej podobało, odpowiedź była jasna – Jaskinia Holsztejnska. Powiedzieli, że to coś, o czym „nie mieli pojęcia”.
No i co z tego?
Po chwili staliśmy w zielonym mroku dojrzałego lasu bukowego przy wejściu do podziemi, które zazwyczaj są niedostępne dla zwiedzających.
JASKINIA HOLSZTYŃSKA została odkryta „dopiero” w 1966 roku. Podczas prac speleologicznych połączono ją później z wcześniej odkrytą i odnowioną Jaskinią Bezrobotnych. Były hrabia Salm, właściciel majątku, kazał ją odnowić. Już wtedy miał wizję, że jaskinia może stać się znaczącym źródłem dochodu z ówczesnej turystyki. Nazwano ją „Bezrobotni” właśnie dlatego, że hrabia zatrudniał tam bezrobotnych z okolicznych wiosek. Dziś podziemna trasa ma około 700 metrów długości i biegnie korytarzami wykutymi w osadach, które podziemna rzeka nanosiła pod ziemię przez tysiące lat. O jej wytrzymałości świadczą również warstwy osadów widoczne na ścianach korytarzy – najniżej leżą duże kamienie i głazy, wyżej drobniejsze materiały, a dopiero potem glina. Miejscami osady zostały usunięte aż do rosnącej skały. Jednak największa niespodzianka czeka tam, gdzie występuje interesująca dekoracja stalaktytowa. Dosłownie, „szczelina o wysokości około 30 centymetrów” tworzy się w dolnej płycie syntry. Z „sufitu” zwisają trzony stalaktytów, z których niektóre łączą już „podłogę i sufit niczym stalagmity”. Wyjaśnienie, którego udzielali zwiedzającym w grupach przewodnicy – Sára i Andrea – było nie tylko wyczerpujące, ale i tak profesjonalne, że zwiedziłem je dwa razy z rzędu.
Warto w tym miejscu wspomnieć, że zarówno Sára, jak i Andrea są bardzo zaangażowani w działalność Zarządu Destynacji Morawski Kras i Okolice – dalej DMO MK – (znacie ich już z niektórych naszych poprzednich tekstów). W szczególności Adrea Halatová – dyrektor DMO – ma swoją zasługę w tym, że większość odwiedzających uroczystości opuściła je usatysfakcjonowana, z nadzieją, że wkrótce będziemy mogli spotkać się z nimi ponownie gdzieś w Pustym žlebie, w Wielkiej Dolinie w Suchym žlebie na płaskowyżu Rudická lub gdziekolwiek indziej – w tym w stosunkowo rozległej okolicy.
Zainteresowanych, którzy nie mogli uczestniczyć w obchodach 70. rocznicy powstania MORAVSKÝ KRAS, zapraszamy do odwiedzenia nas w dowolnym terminie. Ponadto: W dniach 23-24 października DMO MORAVSKÝ KRAS I OKOLICE zaprezentuje swoje atrakcje, oferty i produkty na targach ITEP w Pilźnie.
Zapraszamy do odwiedzenia nas, dowiecie się wszystkiego, znajdziecie tu oferty noclegów i wyżywienia, a jako bonus możecie wygrać jedną z atrakcyjnych nagród, które inni wystawcy z regionu Morawskiego Krasu ufundują w ramach targowych quizów – na przykład w HOTELU SLADOVNA****, RESORT OHRADA VÍSKY U LETOVICE, a może także w HOTELU OLBERG w OŁOMUCZANACH, dowiecie się o artystycznym żeliwie z Blanska, o festiwalu VESUF i o wielu, wielu innych rzeczach.
DMO Morawski Kras i Okolice, z.s.
ul. Smetanova 299/4, 678 01 Blansko
tel.: +420 720 373 335
e-mail: andrea.halatova@moravskykras.eu
www.moravskykras.eu
DZIAŁANIA MARKETINGOWE GOSPODARKI WIEJSKIEJ MORAWSKIE KRAS I OKOLIC SĄ REALIZOWANE PRZY WSPARCIU FINANSOWYM REGIONU POŁUDNIOWOMORAWSKIEGO