Ani v pravé poledne a s výkonnou baterkou bychom nenašli Hanáka, který by ještě neprošel klenutou bránou předhradí, které kdysi sloužilo jako k obraně původního Plumlovského hradu. Ten se nad okolním rovinatým krajem ke konci třináctého století. Byl-li iniciátorem stavby Přemysl Otakar II. nebo jeho syn Mikuláš Opavský. Ale pravděpodobnější je, že hrad skutečně založil Přemysl Otakar a Mikuláš Opavský se pod ochranu jeho hradeb uchýlil někdy ke konci svého pozemského bytí.
Nicméně – hrad nad Plumlovem stál a pyšně nad hanáckou rovinu zvedal válcovitý bergfrit – hlavní hradní věž, někdy také nazývanou nebojsa. Jak už ve středověku bylo zvykem, hrad několikrát změnil majitele a každý z nich na jeho „tváři“ zanechal stopy. Až někdy na začátku 16. věku se hrad dočkal výrazné přestavby – Pernštejnové jej přebudovali na renezanční zámek, ale příliš péče mu nevěnovali. Po požáru roku 1586 se zdálo, že je jeho osud zpečetěn.
Až pomalu po čtyřiceti letech se Karel z Lichtenštejna pustil do oprav. Ozdobil zámecké průčelí arkádami, opravil opevnění. Ale ne dost. V roce 1619 bombardovali Švédové zámek kamennými koulemi z protějšího kopce od kostela zámek vypleněn stavovskými pluky a za války, kterou dodnes nazýváme třicetiletou, bombardovali Švédové zámek kamennými koulemi z protějšího kopce od kostela. Nakonec – několik švédských kulí je na památku dodnes zazděno ve zdi kolem kostela – i s pamětní deskou.
Takže: To je jen několik důvodů, proč by měli Plumlov, zámek, kostel a třeba i základní kámen „lamezonu“ (nevíte, co je, nebo spíš co měl být lamezon, to se dozvíte v příštím reportáži z Plumlova) poznat i obyvatelé krajů Plzeňského, Libereckého, Ústeckého a samozřejmě i všech ostatních, včetně celých východních Čech, o Vysočině a Moravském Slezsku ani nemluvě.
Jak nakonec říká i paní starostka městyse Plumlova Gabriela Jančíková.
Na balkóně radnice, ze kterého je pohled na zámek stejně úžasný jako od kempu Žralok nebo z pěšiny, která obepíná zámek tak, že mu můžete skoro do slova do písmene koukat pod sukně, jsme si povídali o tom, co Plumlovský zámek zrovna teď prožívá a co čeká návštěvníky ještě teď skoro na konci léta, co na podzim a co v zimě. A nejen to.
Paní starostko. zámek dostal nedávno modré tričko obepínající lešení. Co se děje?
Náš zámek – a to „náš“ stojí za zdůraznění nejen proto, že Plumlovský zámek je skutečně náš, tedy v majetku města. Je náš se vším, co k vlastnictví patří, tedy že náš městys jako majitel je oprávněn zámek nejen využívat, ale především se o něj starat.
Plumlovský zámek je díky své unikátní štíhlé siluetě, která se umí tak poeticky zrcadlit v zrcadle Podhradského rybníka unikátním kontrapunktem k naší rovinaté Hané. Navíc jsou jeho průčelí v architektonickém „režimu“ tak zvaného „vysokého zámku“, jinak ve stylu čistého manýrizmu – tedy stylem někde mezi barokem a renezancí. Styl vyznačující se okázalou demonstrací vytříbeného vkusu a kromě jiného zdůrazňující i technickou zdatnost uměleckou, architektonickou a pochopitelně i řemeslnou.
Tedy: my, čili městys Plumlov, chápeme náš zámek jako jedinečnost, která si zasluhuje pozornost, která jí nebyla věnována po dlouhé desítky let.
V roce 2022 se nám podařilo pro něj prosadit status národní kulturní památky, postupně získat i dotace z atraktivních programů evropských i krajských a pustili jsme se do celkem zásadních oprav a rekonstrukcí. Po dlouhých letech, kdy se v zámku opravilo vždy je něco v interiérech – ale budiž za to děkováno – dnes jsme připraveni mu vrátit podobu a vizáž maximálně se blížící původnímu stavu.
To ale, paní starostko, přijde na pořádný „balík“ – jak se říká lidově. Budou vám prostředky stačit?
No, je na nás, tedy na městysi Plumlov, jak budeme umět hospodařit s prostředky, které jsme získali. Je zřejmé, že na všechno, co chceme na zámku udělat, opravit a znovicírovat, to stačit nebude. Založili jsme veřejné sbírkové konto a jsme potěšeni, s jakým pochopením a ochotou se firmy nejen z regionu hlásí k ochotě přispět na opravy. Rádi přijmeme a jsme vděčni za jakoukoliv smysluplnou částku. Stejně tak nás těší i vstřícnost turistů na zámek přijíždějících, kteří možná s jakousi podobností slavných dob „národa sobě“ přispívají tu stovkou, tu bankocetlí s vyšší nominální hodnotou do kasičky v průchodu do předhradí.
Takže věřím, že budeme umět s prostředky, které máme a které snad ještě získáme, pořídit našemu zámku nejen zbrusu nový kabátek, a že se Plumlovský zámek stane turistickým a kulturním cílem ještě atraktivnějším, než doposud.
S tím asi souvisí i moje další otázka – opravy probíhají, lešení je kryté modrými sítěmi… jak se tyto děje dotýkají turistického provozu na zámku?
V těchto týdnech a měsících je mimo provoz jen druhá prohlídková trasa. Všechno ostatní funguje v běžném režimu. Včetně hodně atraktivních akcí – z nich bych chtěla jmenovat alespoň Baletní galavečer pod širým nebem – soubor Baletu Moravského divadla Olomouc představí svoje unikátní choreografie na hudbu Petra Iljiče Čajkovského, Sergeje Prokofjeva, něco ze slavné Šeherezády Rimského- Korsakova a nebude chybět ani ukázka z Labutího jezera nebo slavná scéna z připravovaného baletu Romeo a Julie.
Pravda – není to žádný „fesťák“ někde v kotli sportovní arény – ale je to pořádný kus světové – opravdu světové klasiky prověřené tisícovkami představení a produkcí na scénách, za kterými jsou skuteční znalci ochotni létat i přes oceán.
Kromě toho u nás na zámku běží standardní víkendové programy, krátkodobé výstavy výtvarných děl, koncerty, později mohou turisté přijet na Haloweenské podzimní slavnosti, Plumlovskou zabíjačku, Hubertské slavnosti a samozřejmě i na akce spojené s adventem a Vánoci a příchodem nového roku.
Tedy – na zámku se pracuje na plný plyn, ale provoz je omezen jen v nejnutnějším režimu. Ale Plumlov není jen zámek. Je to půvabné městečko – tedy městys – jen kousek od Prostějova. Kdo je znalý, ví, že Plumlov stojí za návštěvu i několikrát do roka. Chtěla byste , paní starostko vzkázat něco našim čtenářům?
Určitě – přijeďte, budete vítáni. Najdete u nás dobré zážitky nejen v létě. Víte, jak krásná je podzim u Podhradského rybníka nebo u Plumlovské přehrady? Víte, co měl být „lamezon“? Slyšeli jste už alespoň pár veršů od básníka Václava Svobody Plumlovského? Nebo byste raději strávili pár chvil v našem kostele?
Zkrátka přijeďte.
K tomu za redakci a sám za sebe mohu dodat je jediné: U Plumlovské přehrady a Podhradského rybníka jsem trávil pár letních víkendů už někdy v „šedesátkách“ minulého století. Jakkoliv to časové zařazení zní hrůzně, věřte, že Plumlovský zámek a městys Plumlov umí promluvit k duši malého kluka stejně jako k okoralým srdcím turistických veteránů ošlehaných větry všech možných klimatizací all inclusive hotelů.
Chce to jen přijet. Nebát se a přijet. Gastronomické all inclusive zde nenajdete, leč all inclusive zážitků a prožitků vám Plumlov nabídne více, než největší resorty kdekoliv v krajích exotických. Ale musíte umět se dívat a vidět, musíte umět poslouchat a slyšet a měli byste umět si vážit toho, co máme doma.
www.plumlov.zamek.cz
TURISTICKÉ INFORMAČNÍ CENTRUM PLUMLOV, Zámek Plumlov, tel.: +420 774 302 165
www.ok-tourism.cz
Nawet w samo południe, z silną latarką, nie spotkalibyśmy Hanáka, który nie przeszedłby jeszcze przez łukową bramę na dziedzińcu, niegdyś służącym jako obrona pierwotnego zamku Plumlov. Wznosił się on nad okolicznym płaskim terenem pod koniec XIII wieku. Nie wiadomo, czy inicjatorem budowy był Przemysł Otokar II lub jego syn Mikołaj Opawski. Bardziej prawdopodobne jest jednak, że zamek został w rzeczywistości założony przez Przemysława Otokara, a Mikołaj Opawski schronił się pod ochroną jego murów pod koniec swojego ziemskiego życia.
Jednakże – zamek nad Plumlovem dumnie wznosił się nad równiną Hanácką, cylindryczną bergfrit – główną wieżę zamkową, zwaną czasem nebojsą. Jak to było w średniowieczu, zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli, a każdy z nich pozostawiał swój ślad na jego „twarzy”. Dopiero na początku XVI wieku zamek przeszedł znaczącą przebudowę – Pernštejnowie przebudowali go na renesansowy pałac, ale nie poświęcili mu zbyt wiele uwagi. Po pożarze w 1586 roku wydawało się, że jego los jest przesądzony.
Dopiero po czterdziestu latach Karol Liechtensteinski powoli rozpoczął remont. Ozdobił fasadę zamku arkadami, naprawił fortyfikacje. Ale to nie wystarczyło. W 1619 roku Szwedzi ostrzelali zamek kamiennymi kulami ze wzgórza naprzeciwko kościoła – zamek został splądrowany przez pułki dworskie, a podczas wojny, którą do dziś nazywamy wojną trzydziestoletnią, Szwedzi ostrzeliwali zamek kamiennymi kulami ze wzgórza naprzeciwko kościoła. Wreszcie – kilka szwedzkich kul nadal wmurowano w mur otaczający kościół – z pamiątkową tablicą.
A zatem: to tylko kilka powodów, dla których Plumlov, zamek, kościół, a może nawet kamień węgielny „lamezonu” (jeśli nie wiecie, czym jest lamezon, a raczej czym miał być, dowiecie się w kolejnym reportażu z Plumlova) powinien być znany również mieszkańcom Pilzna, Liberca, Uściego nad Łabą i oczywiście wszystkich innych, w tym całych Czech Wschodnich, nie wspominając o Wysoczyźnie i Śląsku Morawskim.
Jak mówi na koniec burmistrz Plumlova, Gabriela Jančíková.
Na balkonie ratusza, z którego widok na zamek jest równie niesamowity, jak z kempingu Žralok, czy ze ścieżki otaczającej zamek, dzięki której można dosłownie zajrzeć pod jego fasady, rozmawialiśmy o tym, co przeżywa teraz zamek Plumlov i co czeka zwiedzających już teraz, prawie pod koniec lata, jesienią i zimą. I nie tylko.
Pani Burmistrz. Zamek otrzymał niedawno niebieską koszulkę, która otacza rusztowanie. Co się dzieje?
Nasz zamek – i „nasz” – warto podkreślić nie tylko dlatego, że Zamek Plumlovský jest prawdziwie nasz, czyli stanowi własność miasta. Jest nasz ze wszystkim, co należy do jego własności, czyli że nasze miasto jako właściciel ma prawo nie tylko do użytkowania zamku, ale przede wszystkim do dbania o niego.
Zamek Plumlovský, dzięki swojej wyjątkowej smukłej sylwetce, która potrafi tak poetycko odbijać się w lustrze Podhradskiego Stawu, stanowi wyjątkowy kontrapunkt dla naszej płaskiej Haná. Co więcej, jego fasady utrzymane są w architektonicznym „reżimie” tzw. „wysokiego zamku”, czyli w stylu czystego manieryzmu – czyli stylu pomiędzy barokiem a renesansem. Stylu charakteryzującego się spektakularnym pokazem wyrafinowanego smaku i kładącego nacisk między innymi na biegłość techniczną w sztuce, architekturze i oczywiście rzemiośle.
A zatem: my, miasto Plumlov, postrzegamy nasz zamek jako unikat zasługujący na uwagę, na który nie zwracano uwagi przez wiele dziesięcioleci.
W 2022 roku udało nam się uzyskać dla niego status narodowego zabytku kultury, stopniowo pozyskiwaliśmy dotacje z atrakcyjnych programów europejskich i regionalnych oraz rozpoczęliśmy dość gruntowne remonty i przebudowy. Po wielu latach, kiedy zamek był stale remontowany, we wnętrzach zawsze coś się dzieje – ale bądźmy za to wdzięczni – dziś jesteśmy gotowi przywrócić mu formę i wygląd jak najbardziej zbliżony do pierwotnego stanu.
Ale, Pani Burmistrz, to będzie w odpowiednim „pakiecie” – jak głosi popularne powiedzenie. Czy fundusze wystarczą?
Cóż, to od nas, miasta Plumlov, zależy, jak zagospodarujemy pozyskane środki. Oczywiste jest, że nie wystarczą one na wszystko, co chcemy zrobić, naprawić i zmodernizować zamek. Założyliśmy konto zbiórki publicznej i cieszymy się ze zrozumienia i chęci firm nie tylko z regionu do wpłacenia składki na remont. Z przyjemnością przyjmiemy i będziemy wdzięczni za każdą znaczącą kwotę. Cieszy nas również życzliwość turystów odwiedzających zamek, którzy, być może z pewnym sentymentem do świetności czasów „narodu dla siebie”, wrzucają setkę, banknot o wyższym nominale, do skarbonki w przejściu do przedzamcza.
Wierzę więc, że uda nam się wykorzystać fundusze, które mamy i które, miejmy nadzieję, jeszcze uda nam się pozyskać, nie tylko na zakup nowego płaszcza dla naszego zamku, ale także na to, by Zamek Plumlovský stał się jeszcze atrakcyjniejszym miejscem turystycznym i kulturalnym niż dotychczas.
Moje kolejne pytanie prawdopodobnie jest z tym związane – trwają prace remontowe, rusztowania są pokryte niebieskimi siatkami… jak te wydarzenia wpływają na ruch turystyczny na zamku?
W tych tygodniach i miesiącach nieczynna jest tylko druga trasa zwiedzania. Wszystko inne działa normalnie. Wśród wielu atrakcyjnych wydarzeń – wśród nich chciałbym wymienić przynajmniej Galę Baletu Plenerowego – Balet Morawskiego Teatru w Ołomuńcu zaprezentuje swoje niepowtarzalne choreografie do muzyki Piotra Iljicza Czajkowskiego i Sergieja Prokofiewa, a coś ze słynnej Szeherezady Rimskiego-Korsakowa, a nie zabraknie Jeziora Łabędziego ani słynnej sceny z nadchodzącego baletu Romeo i Julia.
Co prawda – to nie „impreza” gdzieś w kotle hali sportowej – ale to prawdziwy kawałek świata – prawdziwie światowa klasyka, potwierdzona tysiącami spektakli i inscenizacji na scenach, dla których prawdziwi koneserzy gotowi są przelecieć za ocean.
Ponadto w naszym zamku odbywają się standardowe weekendowe programy, krótkoterminowe wystawy dzieł sztuki, koncerty, później turyści mogą przyjść na jesienny festiwal Halloween, Plumlowską Jatkę, święto Huberta, a oczywiście także na wydarzenia związane z Adwentem, Bożym Narodzeniem i nadejściem Nowego Roku.
Zatem – zamek pracuje pełną parą, ale jego funkcjonowanie jest ograniczone do najpotrzebniejszych funkcji. Ale Plumlow to nie tylko zamek. To urocze miasteczko – miasteczko – położone niedaleko Prościejowa. Każdy, kto zna się na rzeczy, wie, że Plumlov warto odwiedzić nawet kilka razy w roku. Czy chciałaby Pani coś powiedzieć naszym czytelnikom, Pani Burmistrz?
Oczywiście – zapraszamy, będziemy mile widziani. Znajdziecie u nas dobre doświadczenia nie tylko latem. Czy wiecie, jaka piękna jest jesień nad stawem Podhradským lub nad zaporą Plumlov? Czy wiecie, czym jest „lamezon”? Czy słyszeliście choć kilka wierszy poety Václava Svobody Plumlovskiego? A może wolelibyście spędzić chwilę w naszym kościele?
Krótko mówiąc, zapraszamy.
W imieniu redakcji i swoim własnym mogę tylko dodać: spędziłem kilka letnich weekendów nad zaporą Plumlov i stawem Podhradským gdzieś w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Choć ramy czasowe mogą wydawać się przerażające, uwierzcie mi, zamek Plumlov i miasteczko Plumlov mogą przemówić zarówno do duszy małego chłopca, jak i do zatwardziałych serc weteranów turystyki, smaganych wiatrem wszelkich możliwych klimatyzacji w hotelach all-inclusive.
Wystarczy przyjechać. Nie bójcie się i przyjeżdżajcie. Nie znajdziecie tu gastronomicznego all-inclusive, ale Plumlov zaoferuje wam więcej wrażeń i wrażeń niż największe kurorty w egzotycznych regionach. Ale musicie umieć patrzeć i widzieć, musicie umieć słuchać i słyszeć, i musicie umieć docenić to, co mamy w domu.
www.plumlov-zamek.cz
CENTRUM INFORMACJI TURYSTYCZNEJ PLUMLOV, Zamek Plumlov, tel.: +420 774 302 165
www.ok-tourism.cz